Endüstriyel ortamda Helal’i garanti etmek

Bu nedenle ritüel kesime her zaman izin verilmez, ancak izin verildiğinde bile, helal etiketli ürünün yalnızca helal maddeler içerdiğini garanti etmek çok zordur. İşte etlerin helal niteliğini belgelendirmede karşılaşılan pratik zorlukların bir özeti:

• Kesimden önce bile, kümes hayvanlarının nakliye sırasında veya hatta zincire asıldıkları an ile kanlarının akıtıldığı an arasında ölme riski, kümes hayvanlarını haram kılabilir.
• Mezbahanelerde yaygın olarak uygulanan sersemletme işlemi genellikle hayvanların ölümüne neden olur ve bu da hayvanı haram kılar. Sersemletme işlemi genellikle helal pazarı için ayrılan hayvanlara da uygulanır.
• Helal et üreten mezbahaların büyük çoğunluğu helal‘e özel değildir. Bu nedenle etlerin karışma riski vardır.
• Genellikle etler daha sonra aynı şekilde nadiren helal‘e özel olan CEV’lere gönderilir. Helal olmayan etlerle ve özellikle domuz etiyle karışma riski çok yüksektir, çünkü bu aşamada etler genellikle kesilir, yoğrulur, işlenir…
• Bu CEV’lerin içinde, kıyma, şarküteri ve diğer işlenmiş ürünleri yapmak için başka bileşenler ve katkı maddeleri eklenir ve karıştırılır. Bu bileşenlerin helal olduğundan emin olmak gerekir.

Bir çözüm: helal sertifikası

Bu zorluklar ve helal pazarındaki farklı aktörlerin farklı çıkarları nedeniyle, bir çözüm giderek daha önemli hale geliyor: helal sertifikası. Ancak, helal sertifikası, en hafif tabirle heterojen uygulamaları gizleyen belirsiz bir kavramdır. Bu nedenle, uygulamalar hakkında bir fikir edinmek için öncelikle helal sertifikasının dini koşullarını bilmek gerekir.

Sertifika, İslam’daki tanıklık koşullarına atıfta bulunur. Bu koşullar, bu tanıklığın yapılacağı duruma göre değişir, ancak tanıkla ilgili bazı genellemeler ilke oluşturur:

• Dindarlık
• Dürüstlük
• Tam bilinç (zihinsel yetenek, yaş…)
• Yeterlilik (konuyu anlamak)
• Hazır bulunma (üretimlere katılma)

Bu arada, Peygamber’in (*) yalan beyanlara karşı bizi uyaran şu sözlerini hatırlayalım. Bir gün Sahabeleriyle oturuyordu ve onlara üç kez sordu:

«Size en büyük günahları haber vereyim mi?» Sahabeleri hep birlikte cevap verdiler: «Elbette, Allah’ın Elçisi!» Dedi ki: «Bu, ortak koşma (şirk) ve anne babaya itaatsizliktir.» Omuzuna yaslanmışken aniden doğruldu ve şöyle devam etti: «Ve yalan beyan!» Bu hadisin ravisi şöyle dedi: «Bu son cümleyi o kadar çok tekrar etti ki, durmasını umduk.» [Buhari, Müslim]

Peygamber ﷺ başka bir vesileyle de şöyle buyurmuştur:

«Kim yalan beyanları terk etmez ve aldatıcı davranmaktan vazgeçmezse, yiyecek ve içeceğini (gayrı meşru) terk etmesinin hiçbir anlamı yoktur.» [Buhari]


Bu nedenle tanıklık, İslam’da ihtiyatla şartlandırılmış hassas bir konudur. Helal sertifikası bağlamında da aynı durum geçerlidir ve daha önce bahsedilen gereksinimlerin her biri belirli kriterlere atıfta bulunur. Bu nedenle, ritüel kesim ve helal üretim, ritüel kesim kuralları ve helal üretimi konusunda yetenekli, dürüst, eğitimli Müslüman denetçilerin huzurunda yapılmalıdır.

Özetle, kontrol edilecek kriterler şunlardır, ideal olanı kesin bir fikir edinmek için farklı kuruluşlar tarafından kontrol edilen bazı mezbahaları ve CEV’leri ziyaret etmektir:

• Denetçiler bağımsız mı (mezbaha tarafından maaşlı değil mi)?
  • Kuruluşun çalışan sayısını kontrol edin
• Denetçiler Müslüman mı?
  • Kuruluşun tüzüğünü kontrol edin
• Denetçiler üretim tesislerinde sürekli olarak hazır bulunuyor mu?
  • Kuruluşun tüzüğünü kontrol edin
• Kuruluş, sığır ve kümes hayvanlarında sersemletmeyi kabul ediyor mu (koyunlar konusunda görüş ayrılığı var)?
  • Kuruluşun tüzüğünü kontrol edin
• Denetçiler eğitimli mi?
  • Kuruluşun tüzüğünü kontrol edin
• Kuruluşun güvenli bir izlenebilirlik sistemi var mı?
  • Kuruluşun tüzüğünü kontrol edin.